امروز: دوشنبه 02 بهمن 1396 برابر با 22 ژانویه 2018

خاورمیانه جدید ساختار شیعی دارد

  • دوشنبه, 05 بهمن 1394

ولی نصر می‌نویسد: عربستان، توافق هسته‌ای را به مثابه گردش واشنگتن به سوی ایران تلقی می‌کند. این گردش نه تنها موقعیت ایران، بلکه موقعیت تشیع را در منطقه تقویت می‌کند.

 

به گزارش پایگاه خبری رسالت ،به نقل از دیپلماسی ایرانی، از زمان جنگ عراق تاکنون، تعارضات فرقه ای میان شیعه و سنی به یکی از مهم ترین اختلافات سیاسی در خاورمیانه تبدیل شده است. این اختلافات جنگ های متعددی را در لبنان، سوریه، عراق و یمن به پا کرده و منجر به احیاء افراط گرایی، بروز داعش و تشدید اختلافات میان ایران و عربستان شده است.
اگرچه اختلاف شیعه و سنی سابقه ای دیرینه دارد و به قرن ها پیش باز می گردد، اما فرقه گرایی را نباید به عنوان تعارضی قلمداد کرد که از منطق مدرن تبعیت نمی کند. تعارضات خشونت بار جاری در خاورمیانه پدیده ای مدرن و محصول سیاست معاصر است.
اولین شعله های فرقه گرایی در خاورمیانه به اسلام گرایی باز می گردد. این ایدئولوژی که در دهه سوم قرن بیستم شکل گرفت، به دنبال یک دولت اسلامی ایده آل بر پایه قوانین اسلام و شریعت بود. اما دولت اسلامی در نگاه شیعه و سنی متفاوت است.
این فرقه گرایی در عدم تقارن میان سنی و شیعه در عمده کشورهای عرب به چشم می خورد. در حالی که عمده جمعیت سوریه را سنی ها شکل می دادند، دولت در دست اقلیت علویان بود. در بحرین و عراق نیز که عمده جمعیت اهل تشیع بودند، سنی ها قدرت را در دست داشتند.
با اشغال عراق در ۲۰۰۳ و بروز بهار عربی در ۲۰۱۱ نظم جهان عرب به چالش کشیده شد و فرقه گرایی پنهان شده در لایه های زیرین فرصت نمود پیدا کرد. شیعیان عراق و بحرین و سنی های سوریه خواستار تغییر در وضعیت دولت خود شدند.
از زمان جنگ عراق، منافع فرقه ای بر گفتمان سیاسی منطقه حاکم شده است. افکار عمومی منطقه در مورد اینکه بحران در کدام منطقه جدی تر است و سرکوب ها در کدام قسمت از خاورمیانه شدیدتر است اختلاف نظر دارند. در حالی که ریاض و قاهره سرکوب ها را در سوریه برجسته می کردند، تهران و بغداد سرکوب شیعیان در بحرین را مورد توجه قرار می دادند. حتی ترکیه به ظاهر سکولار نیز از جهت گیری های فرقه ای فارغ نبود.
حاکمان کشورهای عرب از فرقه گرایی برای شکست دادن خواست عمومی تغییر استفاده کردند. این رویکرد جنبش های مخالف را بیش از پیش از یکدیگر دور کرد و امید رسیدن به وحدت را از میان برد. این استراتژی دولت ها برای بقای خویش، با هزینه های سنگینی رو به رو شد.
در حالی که بحرین توانست با موفقیت نیروهای شیعه خود را سرکوب کند، عراق و سوریه درگیر جنگ داخلی شدند. این جنگ ها مسیر را برای شکل گیری داعش فراهم کرد.
تحول در چشم انداز فرقه گرایی در پس زمینه رقابت قدرت های منطقه ای خاورمیانه در حال انجام است. عدم تمایل آمریکا به درگیر شدن در منطقه در کنار فروپاشیدن نظم منطقه ای منجر به تشدید رقابت میان قدرت های بزرگ منطقه یعنی ایران، عربستان و ترکیه شده است. هر یک از این طرف ها تلاش می کنند که در خلاء قدرت به وجود آمده سهم بیشتری را از آن خود کنند و منافع خویش را پیش ببرند. عربستان مدعی است که بر سر دو چیز معامله نمی کند: باور و دین خود و امنیت عربستان. اولین مورد از سوی تشیع و دومین مورد از سوی ایران به چالش کشیده شده است.
توافق هسته ای نیز بر آتش اختلافات دمیده است. عربستان این توافق را به مثابه گردش واشنگتن به سوی ایران تلقی می کند. این گردش نه تنها موقعیت ایران، بلکه موقعیت تشیع را در منطقه تقویت می کند. هم اکنون دو طرف این تعارض درگیر بازی با حاصل جمع جبری صفر شده اند.
تعارضات فرقه ای به قدری در شرایط حاضر با سیاست منطقه ای در آمیخته که بعید است به این زودی فروکش کند. در میان حاکمان خاورمیانه نیز هیچ تلاش جدی مبنی بر پایان دادن به این اختلافات مشاهده نمی شود. ایران و عربستان وارد جنگ مستقیم با یکدیگر نخواهند شد، اما این دو کشور در هر صحنه ممکن برای دفاع از منافع خویش مقابل یکدیگر قرار خواهند گرفت.
یکی از احتمالاتی که در مورد پایان این رقابت ها مطرح می شود، افزایش هزینه های این رقابت بر سود آن و تمرکز هر یک از طرفین بر اصلاحات داخلی به جای رقابت منطقه ای است. اما در حال حاضر چنین چشم اندازی در هیچ یک از دو کشور مشاهده نمی شود. تمرکز غرب در مورد خاورمیانه روی موضوع داعش و جنگ سوریه است. اما اینها تنها بخشی از مشکل بزرگتر خاورمیانه هستند. حتی پایان موفقیت آمیز جنگ سوریه نیز نمی تواند رقابت ایران و عربستان و تعارضات فرقه ای را در این منطقه از میان بردارد.
سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که این چرخه معیوب سرانجام کجا به پایان می رسد؟ خاورمیانه به نظمی جدید نیاز دارد، اما بنیان های منطقه متحول شده اند؛ شیعیان بار دیگر به دنبال جایگاه واقعی خود در منطقه هستند، انزوای ایران از میان رفته است و عربستان و بسیاری از کشورهای عرب منطقه خواستار بازگشت به وضعیت پیش از جنگ عراق هستند. به نظر می رسد که زمان آن فرا رسیده است که با واقعیت جدید منطقه رو به رو شویم: خاورمیانه جدید بیشتر ساختار شیعی دارد و جایگاه ایران در آن بالاتر است. تا زمانی که منطقه خود را با این واقعیت مهم تطبیق ندهد، خاورمیانه صلح را به خود نخواهد دید و رقابت های ایران و عربستان نیز پایان نخواهد یافت.

کد خبر: 1488

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

  • تبدیل افغانستان به مرکز تجارت و ترانزیت منطقه
    تبدیل افغانستان به مرکز تجارت و ترانزیت منطقه پایگاه خبری رسالت -سومین نشست سالانۀ “سام” تحت عنوان (پیشرفت ها و دستآوردهای انکشاف افغانستان و آجندای اصلاحات) قبل از ظهر امروز با سخنرانی محمد اشرف غنی رئیس جمهوری اسلامی افغانستان، رسماً افتتاح شد. این نشست که با حضور نمایندگان نزدیک به ۴۰ کشور در ارگ برگزار گردید، رئیس جمهور غنی به…
    نوشته شده در پنج شنبه, 13 مهر 1396 19:04
  • به هر قیمتی که باشد افغانستان را می سازم!
    به هر قیمتی که باشد افغانستان را می سازم! اشرف غنی در مراسم روز جهانی جوان گفت که به هر قیمتی که باشد افغانستان را می سازم. به گزارش پایگاه خبری رسالت، ارگ ریاست جمهوری به مناسبت روز جهانی جوان، مراسمی به منظور حمایت از جایگاه این قشر عظیم کشور برگزار کرد. وی افزود:بیشترین سرمایه سیاسی خود را در…
    نوشته شده در یکشنبه, 22 مرداد 1396 05:53
  • 235 اسیر هزارهِ میرزا اولنگ امروز بعد از ظهر آزاد شدند
    235 اسیر هزارهِ میرزا اولنگ امروز بعد از ظهر آزاد شدند پایگاه خبری رسالت- 235 اسیر هزارهِ میرزا اولنگ امروز بعد از ظهر آزاد شدند.  به گزارش پایگاه خبری رسالت: تعداد 235 نفر از اسرای درقریه میرزا ولنگ پس از 4 روز در نتیجه سعی و تلاش بزرگان محلی با رهبری مقام ولایت از چنگ طالبان وداعش رها شده و دقایقی پیش…
    نوشته شده در چهارشنبه, 18 مرداد 1396 14:51
  • تیر باران 26 کشاورز توسط داعش در سرپل
    تیر باران 26 کشاورز توسط داعش در سرپل پایگاه خبری رسالت - گروه تروریستی تکفیری داعش شب گذشته داعش 26 کشاورز ربوده شده را در سرپل تیرباران کرد. به گزارش پایگاه خبری رسالت ،محمدنور رحمانی، رییس شورای ولایتی سرپل می‌گوید که افراد زیردست شیرمحمد غضنفر، یکی از فرماندهان گروه داعش از میان 27 کشاورزی که روز گذشته از…
    نوشته شده در یکشنبه, 15 مرداد 1396 22:49
  • چهره شهر کابل تغییر می کند
    چهره شهر کابل تغییر می کند براساس طرح و دیزاین جدید حکومت به کمک یک شرکت خصوصی خارجی چهره ظاهری شهر کابل تغییر می کند. به گزارش پایگاه خبری رسالت  "رئیس جمهور غنی" نخستین طرح و دیزاین شهر کابل را شام امروز سه شنبه (۳ اسد) از طریق ویدیو کنفرانس مورد ارزیابی قرار داد. در جریان…
    نوشته شده در چهارشنبه, 04 مرداد 1396 19:24
  • افغانستان چهارمین کشور ناامن جهان
    افغانستان چهارمین کشور ناامن جهان پایگاه خبری رسالت -بانک جهانی در گزارش تازه‌اش افزایش فقر، ناامنی و رشد آهسته‌ی اقتصادی را تهدید‌های جدی برای آینده افغانستان خوانده است. در این گزارش آمده است: “مردم فقیر و تنگدست، آسیب پذیرترین افراد در میان جمعیت افغانستان هستند. پس از سال ۲۰۱۱ میلادی ناامنی و بی‌ثباتی ۱.۳ میلیون…
    نوشته شده در دوشنبه, 22 خرداد 1396 22:28
  • تروریزم نه شیعه می شناسد نه سنی
    تروریزم نه شیعه می شناسد نه سنی پایگاه خبری رسالت -مردم هرات هفتمین روز از شهدای مسجد جامع این شهر را با پیام وحدت و همدلی شیعیان و اهل تسنن گرامی داشتند و از منافقان و دشمنان اسلام ابراز نفرت و انزجار کردند.  هفتمین روز شهادت جمعی از روحانیون و دیگر شهدای حمله تروریستی مقابل مسجد جامع هرات…
    نوشته شده در دوشنبه, 22 خرداد 1396 21:51
  • واکنش قرضاوی به قرار گرفتن در فهرست تررویسم
    واکنش قرضاوی به قرار گرفتن در فهرست تررویسم پایگاه خبری رسالت - برخی از شخصیت هایی که نامشان در فهرست جدید تروریسم چهار کشور عربی علیه قطر وارد شده است، نسبت به قرار گرفتن نام خود در این فهرست واکنش نشان دادند. به گزارش پایگاه خبری رسالت به نقل از رای الیوم، «یوسف قرضاوی» رئیس اتحادیه جهانی علمای…
    نوشته شده در شنبه, 20 خرداد 1396 11:42
  • ۱۰۰ کشته و ۴۰۰ زخمی؛ آخرین آمار تلفات انفجار دیروز کابل
    ۱۰۰ کشته و ۴۰۰ زخمی؛ آخرین آمار تلفات انفجار دیروز کابل ۱۰۰ کشته و ۴۰۰ زخمی؛ آخرین آمار تلفات انفجار امروز کابل به گزارش پایگاه خبری رسالت -به دنبال حمله یک موتر بمب در کابل که منجر به کشته و زخمی شدن بیش از 500 نفر مسلمان روز ه دار شد برخی از افراد مطلع در صحبت با برخی از رسانه…
    نوشته شده در پنج شنبه, 11 خرداد 1396 07:49
  • رسماکار ساخت جاده یکاولنگ - دره‌صوف افتتاح شد
    رسماکار ساخت جاده یکاولنگ - دره‌صوف افتتاح شد کار ساخت جاده عمومی یکاولنگ-دره صوف توسط محمد اشرف غنی رئیس جمهور کشور با حضور مقامات محلی بامیان رسما افتتاح شد. به گزارش پایگاه خبری رسالت رئیس‌جمهوری اسلامی افغانستان قبل از ظهر امروز پنجشنبه (28 ثو) در رأس یک هیئت عالی رتبه دولتی جهت افتتاح این جاده به ولایت بامیان…
    نوشته شده در جمعه, 29 ارديبهشت 1396 18:37

فعالیتهای مسجد جامع الزهرا

فعالیتهای حوزه علمیه رسالت